WELKOM

CRUCIAAL MOMENT
VOOR DE MENSHEID

STAPPENPLAN ENERGIEMINDEREN THUIS

Verbranding van fossiele brandstoffen zet CO2 vrij en algemeen wordt aangenomen dat dit gevolgen heeft voor het klimaat. Volgende argumenten kunnen ons misschien overtuigen om bewuster met energie om te springen:

• We doen het omwille van het smeltend ijs overal op Aarde als gevolg van de van globale temperatuurstoename. Vermindering van ijsreserves veroorzaakt inkrimping van de waterbevoorrading met gevolgen voor de landbouw, de werking van waterkrachtcentrales, de waterbevoorrading van rivieren en stromen. Door het verdwijnen van wintersportmogelijkheden verliezen mensen inkomsten en anderen veel pret. Door het inkrimpen en afsmelten van de Zuidpoolgebieden zal het zeepeil verhogen. De loop van de Golfstroom zou kunnen veranderen. Poolgebieden zijn ook biotopen, als het ijs smelt is het overleven van veel dieren en planten bedreigd. IJsberen, pinguïns…, zijn kansloos tenzij in de dierentuin.

• Het broeikaseffect versterkt zichzelf na verloop van tijd. Inkrimpende ijsoppervlakten versnellen de opwarming omdat minder zonnewarmte weerkaatst wordt. De permafrost smelt en daardoor komt er waterdamp (H2O) en methaangas (CH4) vrij, dit gas is 20 x sterker als broeikasgas dan CO2. In de warmere kuststroken (‘continentaal plat’) komt methaanhydraat vrij. Dit geeft opnieuw extra uitstoot van CH4. Het CO2 lost op in water maar daardoor verzuurt het en vermindert de oplosbaarheid. Door de verzuring worden de koralen bedreigd. Die nemen normaal gezien ‘CO2’ op in hun skeletten. Door verdroging elders vergroot het brandgevaar, daardoor worden bosbestanden vernietigd. In bomen vastgelegd CO2 komt zo terug in de lucht en door de branden is de natuurlijke opnamecapaciteit voor CO2 tijdelijk verminderd.
   

• We kunnen ook overtuigd zijn omwille van het risico van temperatuursontsporing en de gevolgen in eigen regio. In Europa is de temperatuursstijging groter dan het gemiddelde. De gevolgen zijn al merkbaar: meer overstromingen en ook uitbreiding van woestijngebieden, gevolgen voor opbrengsten en producties in de landbouw. Schade aan historische gebouwen en aan de natuur rondom ons.
   

• Het aantal rampen neemt jaar na jaar toe. De gevolgen zijn rampzalig. De kosten hoog. Wat er in februari 2009 in Australië aan de hand was, moet een waarschuwing zijn: terwijl het bij ons nog steeds koud was (en een broeikaseffect ver weg), kampten de Australiërs in het Noorden met overstromingen en in het Zuiden met een ongeziene hittegolf (de temperatuur schommelde rond de 47°C) en met onblusbare bosbranden als gevolg. Enkele jaren eerder (zomer 2003) werd Europa geteisterd door een genadeloze hittegolf en vernietigende overstromingen (bron foto’s: www.vattenfall.com).

• We kunnen ook kiezen om energie te minderen omdat we bewust willen bijdragen om onze regionale CO2-uitstoot te verminderen. In Vlaanderen-2006 kwam die uitstoot neer op ongeveer 13,7 ton per persoon. De Aarde kan daar tot nu toe 2 ton per persoon van opnemen. De gemiddelde uitstoot voor alle aardebewoners samen ligt rond de 5 ton per persoon. Een overschot dat seconde na seconde toeneemt. Elke km die we rijden of liter huisbrandolie of m³ gas of kilo kolen die we verstoken, elke druppel warm water die we nodig hebben, elk voorwerp dat we na gebruik weggooien, onze voedselkeuze, aan alles zit een kleine of grote portie CO2uitstoot verbonden. Op de pagina 'Uw CO2-profiel' vind je meer info ivm brandstoffen en CO2-uitstoot.

Wereldkaart met de uitstoot cijfers per land

 

• België en Vlaanderen hebben zich verbonden om de CO2- uitstoot tegen 2020 met 20% te verminderen. Daarmee zal noch het klimaatprobleem noch het energieprobleem opgelost geraken. Tegen 2050 zou de reductie in Europa minstens 80% moeten bedragen. Dit wil zeggen dat wij als burger, als consument ook minder energie moeten verbruiken. Voor de woning betekent dit 75% minder energie voor verwarming en warm water in vergelijking met nu. De helft van onze verplaatsingen zou met het openbaar vervoer moeten gebeuren. Een op de twee auto’s rijdt dan op elektriciteit die het liefst thuis opgewekt wordt met efficiënte zonnepanelen…en nog veel meer. Het leven zal er zeker en vast anders uit zien.
  
   

• Op de onderstaande grafiek wordt de uitstootreductie tov het basisjaar 1990 weergegeven. Zowel België als Vlaanderen schiet tekort om de afgesproken doelstelling te halen. Info zie: http://www.milieurapport.be
  (Meer info over CO2 vind je op de pagina 'CO2 weetjes')

• We kunnen het ook doen omwille van het financiële voordeel dat elke inspanningen ons vroeg of laat oplevert. Dit zijn centen voor het eigen spaarvarken.
  
   

• We kunnen het ook doen om de toekomst van onze kinderen te beschermen en om hen een wereld door te geven met behoud van rijkdom en historie en natuur. Onze huidige inspanningen betekenen dat we werken aan een toekomst waar wonen, consumeren, energie en verplaatsingmogelijkheden aangepast zullen zijn aan de mogelijkheden van hun leven.
  
   

• We kunnen overwegen om onze woning zo snel mogelijk te verbeteren opdat ze beter scoort op het vlak van energieprestatie. Sinds begin 2009 moet er immers bij verhuur of verkoop een energieprestatiecertificaat voorgelegd te worden. De kandidaat bewoner krijgt daardoor een idee van de het energieverbruik van de woning. Bovendien ligt een goed scorende woning een pak beter op de markt dan een onaangepaste woning.
  Zie de folder op volgende link: http://www2.vlaanderen.be/economie/energiesparen/epc/doc/brochureEPCresidentieel.pdf

Een stappenplan kan opgebouwd worden op basis van economische overwegingen of vanuit kostenbaten analyse zoals energiewinst versus investeringskosten. Wij kozen ervoor een stappenplan op te stellen in functie van vrijwillige inspanningen en keuzes op basis van een analyse van de mogelijkheden van energiewinst i.f.v. de energiestromen in een huishouden en in vergelijking met de investeringskosten.
Als algemeen principe geldt dat alles wat met standaardelektriciteit te maken heeft met een factor 2,6 tot 3 bijdraagt aan de CO2- uitstoot ten opzichte van de primair gebruikte fossiele brandstoffen. Bij consensus wordt een relatie van 1 kWh_elec. bij de verbruiker gelijkgesteld aan een uitstoot van 0,7 kg CO2 (zie de toelichting hierover in de Nieuwsbrief nr. 17). Installaties die met verwarmen (verwarming woning, warmwater, wassen en drogen,koken,…) te maken hebben, moeten onderzocht worden naar de meest efficiënte oplossing. Winst op dit vlak betekent automatisch een aanzienlijke vermindering in kWh en CO2 en winst voor de portemonnee.
Verder wijzen we op het ‘rebound effect’, het meerverbruik dat veroorzaakt wordt door onaangepast gedrag nadat energiezuinige maatregelen genomen zijn: bijvoorbeeld meer kilometers afleggen omdat het toch een energiezuinige auto is; kiezen voor vides of veel te grote volumes bij nieuwbouw omdat er toch goede isolatie en verwarmingsinstallatie voorzien zijn. Spaarlampen doorlopend laten branden, die mooie veranda als permanente woonplek gebruiken, waarbij de energiewinsten van de tussenseizoenen teniet gaan omwille van de extra winterverwarming of zomerkoeling …

STAP 1:  KIES VOOR ENERGIEZUINIGE OPLOSSINGEN DIE WEINIG OF GEEN GELD KOSTEN

Energieverspilling bannen door bewuste keuzes te maken, levert gemakkelijk tot 1.860 € voordeel op en de uitstoot kan daardoor verminderen met 4 ton.

• Het gemiddelde temperatuurverschil tussen binnen en buiten is tijdens het stookseizoen 14°C. Daarvoor is in een doorsnee woning 22.000 kWh energie nodig. Concreet betekent dit 2.200 liter huisbrandolie, 2.000 m³ gas, 2,5 ton kolen of natuurlijk 22.000 kWh elektriciteit. Als we ons aangepast kleden (trui, onderhemd, warme kousen,dekentje,…) dan kunnen we best verdragen dat de thermostaat lager gezet wordt.
  
  Eén graad lager scheelt 1/14 ofwel 7% op het verbruik. In euro’s ligt de besparing tussen de 88 € en 230 € afhankelijk van de energiebron. De vermindering in CO2 schommelt tussen 0,35 en 1 ton.
   

• Beweeg! een warme trui breien verhoogt al doende je comfortgevoel met 2°C. Dit laat toe om de verwarming enkele graadjes extra lager te zetten. Trek de trui aan om de eigen lichaamswarmte vast te houden. Ons lichaam heeft bij rust of matige inspanning een vermogen van 100 Watt. Warme kledij houdt die warmte vast. Waar veel mensen bij elkaar zijn, kan de verwarming zelfs best lager gezet worden (vooraf aan denken, anders zet wel iemand op een bepaald moment een venster open en vliegt zowel de energie als het geld weg).
   

• De verwarming afzetten een half uurtje voor het slapen gaan of bij het verlaten van de kamer levert ook 7% besparing op. Gordijnen en rolluiken sluiten, kieren en reten afsluiten zijn oplossingen die warmte binnen houden en koude tocht buiten. Verkort gordijnen die de radiators verstoppen.
   

• Thermostatische kranen op de radiators helpen om de temperatuur per kamer af te stellen. Zo kan een leefkamer op 20°C ingesteld worden terwijl voor andere ruimtes een lagere temperatuur volstaat.
   

• Benut de zonnewarmte in de winter en in tussenseizoenen optimaal. In de hoogzomer kan een boom of een zonnegordijn helpen om oververhitting te vermijden.
   

• 46 % van onze verplaatsingen per auto betreffen korte ritjes. Bij een koude start wordt er per 4-5 km rijden 1 kg CO2-uitgetoten (0,28 liter benzine). Om 1 kg al fietsend uit te stoten moet men 20 uur fietsen! Bovendien komt de CO2 uit onze adem voort uit voedsel en niet uit petroleum. Neem de fiets om een kort ritje te maken. Zeker als het een lichtgewicht aankoop is!
   

• Stationair draaiende motors verspillen per 10 minuten tot 1 liter benzine! Naast CO en CO2 veroorzaakt dit ook een uitstoot van fijn stof en bij warm weer vorming van ozon. Kinderen, omstanders en beplanting lijden daar onder.
   

• Rijstijl, snelheid en natuurlijk het model bepalen hoeveel een auto verbruikt. Zuinig rijden betekent: kordaat optrekken en redelijk snel overschakelen op een hogere versnelling en verder niet te snel op kruissnelheid rijden. Bij een hindernis uitbollen. Tests met een Toyota Yaris toonden aan dat je met vergelijkbare rijstijl 29 km kan afleggen met 1 liter benzine, in 5° versnelling aan 40 km/u, en dat je slechts 20 km haalt aan 90 km/u; een SUV haalt slechts 4 km met 1 liter benzine. Het op dit moment best presterende automodel met verbrandingsmotor haalt minstens 35 km met 1 liter benzine (aan 100 km/u). Het benzineverbruik daalt met 20% als we 90 km/u rijden in plaats van 120.
   

• Openbaar vervoer is dan weer beter uitgerust om lange afstanden te overbruggen. Een volle streekbus verbruikt op langere afstand 1 liter diesel op 3,5 km maar dan wel voor 149 personen. Een intercitytrein is voor langere afstanden tot 3 keer zo zuinig als een auto (meer info: www.energiefeiten.nl ).
   

• De keuze van onze voedingsproducten (herkomst, bereiding, dierlijk versus plantaardig, verpakking,…) beïnvloeden ook onze impact op de CO2-uitstoot. Voor meer info zie op pagina ‘Uw CO2-profiel'.

STAP 2:  MAAK VAN JE HUIS EEN ENERGIEZUINIGE WONING

• verschil energieverbruik doorsnee en energiezuinige woning

Het energieverbruik van een doorsnee woning ziet er ongeveer zo uit: voor verwarming en koeling zijn er 22.000 kWh nodig,voor warm water en elektriciteit 6.000 kWh.
Het valt (in grafiek 1) duidelijk op dat verwarmen (en koelen) grote slokoppen zijn in het energiebudget.
Inspanningen die de isolatie verbeteren, leveren direct besparingen op. In een energiezuinige woning (grafiek 2) ziet het plaatje er als volgt uit: het totale energieverbruik is er ongeveer 3.100 kWh.

• Waar zitten die warmtelekken dan?

Gebrekkige isolatie kan energieverliezen veroorzaken van meer dan 14.000 kWh! Dit kost minstens 700 € en veroorzaakt een CO2-uitstoot van meer dan 4 ton CO2! De overheid ondersteunt onze inspanningen met premies, subsidies en belastingaftrek. (zie meer info op www.energiesparen.be).
Via de rekenmodule op www.energievreter.be kan je uitrekenen, welk voordeel een betere dakisolatie voor jouw woning betekent.

• Tips

STAP 3:  VERWARM VOOR MINDER GELD

Een oude verwarmingsketel verbruikt 20 tot 60 % meer energie dan de nieuwe installaties. Een kachelsysteem in de centrale woonzone garandeert comfort en biedt de mogelijkheid om hernieuwbare brandstoffen te gebruiken. Omschakelen kan tussen 460 en 2.810 € besparing opleveren.

• Tips

STAP 4:  ZET HET MES IN JE ELEKTRICITEITSVERBRUIK

• Het elektriciteitsverbruik van een doorsnee gezin ligt tussen 3.400 en 4.000 kWh. Per persoon mag er een verbruik van ongeveer 1.700 kWh gerekend worden.
   
• In onderstaande tabel is een analyse gemaakt van een aantal gebruikelijke toestellen. De droogkast is de grootste slokop, gevolgd door het sluipverbruik.

• Tips

STAP 5:  INVESTEER IN HERNIEUWBARE ENERGIE

Een gulden regel is: investeer zoveel mogelijk in de voorgaande oplossingen om energie te sparen en zet met het uitgespaarde geld in op hernieuwbare energie:

• Zonneboiler, levert warm water en vermindert het verbruik tot 70% (ongeveer 1.500 kWh, 1 ton CO2 bij een elektrische boiler, en afhankelijk van het volume warm water nodig). Kostprijs: voor een boiler van 200 liter: 4.000 €. Het warm water kan ook gebruikt worden in combinatie met verwarmingssysteem en in de was/afwasmachine.
   

• Een windmolen, produceert 2.000 kWh elektriciteit (1,4 ton CO2) en kost ongeveer 7.000 € plus extra voor onderhoud. Is vergunningsplichtig!
   

• Zonnepanelen wekken stroom op die voor eigen gebruik kan dienen en aan het net doorgestuurd kan worden. Kostprijs voor 3.000 kWh (2,1 ton CO2) tussen 20.000 en 29.000 €. In de verre toekomst kunnen de panelen ook dienen om batterijen op te laden of om waterstofcellen te maken.
   

1. OVERZICHT INVESTERINGSKOSTEN
    

   Overzicht investeringskosten
   Actie	Geschatte kostprijs	Winst/jaar	CO2-afname	Investerings-kosten*/kWh
   Keuzes en gedrag	0 – 100 €	1.860 €?	4 ton (?)	0
   Isolatie woning  verbeteren	dak: 2.000 € glas: 2.000 € muren: 10.000 €	1.000 - 2.700 €	3 ton (?)	0,035 € 0,07 €
   Verwarmingsinstallatie	2.000-5.000 €	460 - 2800 €	2,5 ton	0,06 €
   zonneboiler	3.500 €?	200 € + 25 € (?)	0,7 ton (?)	0,175 €
   Windmolen  (2.000 kWh/jaar)	7.000 €	300 € 2 x 108 € GSC **	1,4 ton	0,35 €
   Zonnepanelen (3.000 kWh/jaar)	20.000 € - 29.000 €	600 € 3 x 450 € GSC **	2,1 ton	0,4 – 0,7 €
   ** groene stroom certificaat     * tijd: 20 jaar, zonder inbreng van subsidies en premies! Opmerking: voor berekening van premies en subsidies en belastingaftrek zie www.energiesparen.be

    

2. HET EFFECT VAN ENERGIE VERMINDEREN IN DE PRAKTIJK

We geven het voorbeeld van een vrijstaande compacte woning, gebouwd in 1980 met een K waarde van 55-60. Tussen november 1984 en 2003 werd de woning bewoond door 4 personen, dan 3 en sinds 2007 door 2. Voor verwarming en warm water waren elektrische installaties voorzien (afzonderlijke radiators en een boiler van 200 l met een vermogen van 1,8 kW). De rekening van het jaar 1984-1985 liep op tot 75.000 BEF (1.875 €) voor een vermoedelijk verbruik van 24.000 kWh. In 1985 werd een kachel geplaatst voor hout en kolen. Het jaarlijks verbruik van kolen bedraagt jaarlijks ongeveer 800-1000 kilo. Hout komt uit de tuin (knotbomen en snoeihout). Het elektriciteitsverbruik schommelde in de volgende jaren rond de 6.000 kWh. De CO2-uitstoot van de woning verminderde met ongeveer 4,2 ton door een abonnement op 100% groene stroom te nemen. Deze operatie was ook qua kostprijs interessant vermits de stroom goedkoper bleek uit te vallen. In 2006 en 2007 werden besparende ingrepen uitgevoerd die leidden tot een verdere vermindering van ongeveer 40%.

Ingrepen voor 2009:

• zonneboiler plus aansluiting op wasmachine. Daarmee wordt een daling in het elektriciteitsverbruik verwacht van nog eens 1/3.

• Isolatie van de buitenmuren en zonnewering. Theoretisch zou dit een besparing geven van rond 2.000 kWh per jaar (0,6 ton CO2